Ένα νέο ψυχολογικό φαινόμενο θα καταστήσει τους ανθρώπους ανίκανους να προβλέψουν τις μελλοντικές αλλαγές, λένε επιστήμονες. ΑΘΗΝΑ ΛΕΒΕΝΤΗ
Μια ψυχολογική έρευνα που δείχνει πως η προσωπική φαντασία των ανθρώπων φθίνει και αποτυγχάνει, εξέδωσε το περιοδικό Science.
Η ερευνητική ομάδα τριών
ψυχολόγων από τα πανεπιστήμια του Χάρβαρντ και της Βιρτζίνια εξέτασαν
προσωπικότητες, αξίες και προτιμήσεις περισσότερων από 19.000 ατόμων,
ηλικίας 18-68 ετών, και ανακάλυψαν πως άνθρωποι όλων των
ηλικιακών ομάδων τείνουν συστηματικά να υποτιμούν το κατά πόσο ο
χαρακτήρας και το αξιακό τους σύστημα θα αλλάξει στο μέλλον. Αυτήν την
πεποίθηση την ονόμασαν «το τέλος της ιστορικής ψευδαίσθησης».
Όμως, γιατί δεν έχουμε εκείνες τις δεξιότητες που θα μας επιτρέψουν να φανταστούμε τις αλλαγές -τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο- που αναπόφευκτα έρχονται; Σύμφωνα με τους συγγραφείς, ένας βασικός λόγος είναι «η αποδεδειγμένη τάση των ανθρώπων να υπερεκτιμούν τη δική τους μοναδικότητα».
Η έρευνα αναφέρει πως οι άνθρωποι, αν και έχουν αλλάξει πολύ στο παρελθόν, θεωρούν πως θα αλλάξουν λίγο στο μέλλον. Το παρόν αποτελεί την πιο κρίσιμη στιγμή της ζωής τους, καθώς σε αυτό ολοκληρώνονται ως προσωπικότητες. Έχουν ήδη γίνει αυτό που θα ήθελαν να είναι (;). Οπότε για τους περισσότερους, η ιδέα ότι δε θ’ αναγνωρίζουν τις ίδιες τους τις αξίες σε μια δεκαετία από σήμερα, είναι τουλάχιστον ενοχλητική. Οι μελλοντικές αλλαγές είναι άγνωστες, τρομακτικές, απειλητικές. Αντίθετα η προβλεψιμότητα του μέλλοντος παρέχει μια καταπραϋντική ασφάλεια.
Αυτό το «τέλος της ιστορικής ψευδαίσθησης» έχει πρακτικές συνέπειες. Στο μέλλον, οι άνθρωποι θα πληρώσουν ακριβά πολλές από τις ευκαιρίες που θα έχουν, προκειμένου να τις χειριστούν/ εκμεταλλευτούν/ απολαύσουν σύμφωνα με τις τρέχουσες προτιμήσεις τους. Ένας παρόμοιος φόβος με τον προσωπικό φόβο του Εγώ επεκτείνεται και στην προοπτική κάτι πιο συλλογικού, όπως μιας μεγάλης κοινωνικής αλλαγής. Αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως η αλλαγή είναι αναπόφευκτη. Ας μην κλείνουμε τα μάτια στο μέλλον.
Όμως, γιατί δεν έχουμε εκείνες τις δεξιότητες που θα μας επιτρέψουν να φανταστούμε τις αλλαγές -τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο- που αναπόφευκτα έρχονται; Σύμφωνα με τους συγγραφείς, ένας βασικός λόγος είναι «η αποδεδειγμένη τάση των ανθρώπων να υπερεκτιμούν τη δική τους μοναδικότητα».
Η έρευνα αναφέρει πως οι άνθρωποι, αν και έχουν αλλάξει πολύ στο παρελθόν, θεωρούν πως θα αλλάξουν λίγο στο μέλλον. Το παρόν αποτελεί την πιο κρίσιμη στιγμή της ζωής τους, καθώς σε αυτό ολοκληρώνονται ως προσωπικότητες. Έχουν ήδη γίνει αυτό που θα ήθελαν να είναι (;). Οπότε για τους περισσότερους, η ιδέα ότι δε θ’ αναγνωρίζουν τις ίδιες τους τις αξίες σε μια δεκαετία από σήμερα, είναι τουλάχιστον ενοχλητική. Οι μελλοντικές αλλαγές είναι άγνωστες, τρομακτικές, απειλητικές. Αντίθετα η προβλεψιμότητα του μέλλοντος παρέχει μια καταπραϋντική ασφάλεια.
Αυτό το «τέλος της ιστορικής ψευδαίσθησης» έχει πρακτικές συνέπειες. Στο μέλλον, οι άνθρωποι θα πληρώσουν ακριβά πολλές από τις ευκαιρίες που θα έχουν, προκειμένου να τις χειριστούν/ εκμεταλλευτούν/ απολαύσουν σύμφωνα με τις τρέχουσες προτιμήσεις τους. Ένας παρόμοιος φόβος με τον προσωπικό φόβο του Εγώ επεκτείνεται και στην προοπτική κάτι πιο συλλογικού, όπως μιας μεγάλης κοινωνικής αλλαγής. Αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως η αλλαγή είναι αναπόφευκτη. Ας μην κλείνουμε τα μάτια στο μέλλον.
