Συνταγματική Αναθεώρηση με την κοινωνία διαρκώς παρούσα

του Κώστα Ζαχαριάδη*

Γιατί συνταγματική αναθεώρηση; Και γιατί τώρα; Δεν έχουμε άλλα προβλήματα πιο σημαντικά να συζητήσουμε; Στη πολιτική όπως και στη ζωή για να βρεις κάποια λύση σ΄ ένα πρόβλημα, πριν απ΄ όλα πρέπει να κατανοήσεις το ίδιο το πρόβλημα.

Πρέπει να συμφωνήσουμε λοιπόν για το τι συνέβη στη χώρα και έφτασε στη κρίση το 2010. Ήταν μόνο η οικονομία, τα ελλείματα και τα χρέη ή ήταν και εξακολουθεί να είναι μια βαθιά δομική κρίση πλαισίου αρχών και αξιών που αντανακλά σε όλες τις πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής οργάνωσης της χώρας; Μα προφανώς το δεύτερο!
Είναι όμως αυτό, κάτι προφανές, για όλες τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας ή αντιμετωπίζεται και αντιμετωπίστηκε έως σήμερα ως ένα ατυχές συμβάν, ως μια κρίση που από ατυχία συνέβη και απλώς πρέπει να περιμένουμε για να περάσει; Από την αρχή της κρίσης το 2010 η αντιμετώπιση ήταν αυτή. Πώς θα κάνουμε τις λιγότερες δυνατές αλλαγές και πώς θα κρύψουμε την αλήθεια που τα κατεστημένα συμφέροντα υπηρετούν κάτω από το χαλί. 

Η εποχή αυτή τελείωσε οριστικά για τη χώρα και τις πολιτικές δυνάμεις το 2015. Είναι πια σαφές σε όλους ότι η χώρα  χρειάζεται μεταρρυθμιστική επιτάχυνση σε όλους τους τομείς ώστε να ανακαθοριστεί το πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας, της πολιτικής, της καθημερινότητας. Είναι ευθύνη μας και υποχρέωσή μας να προχωρήσουμε σε αυτές τις αλλαγές που πιστεύουμε θα τις αγκαλιάσει η κοινωνία.

Αυτήν την εποχή στον κόσμο συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές, γεωπολιτικές, οικονομικές, άνθρωπο-γεωγραφικές και κυρίως αλλαγές στα κυρίαρχα μοντέλα παραγωγής. Το τέταρτο τεχνολογικό κύμα αλλάζει τη δουλειά, σχετικοποιεί τον τόπο και το περιβάλλον εργασίας, αλλάζει την επικοινωνία και την επαγγελματική και την ανθρώπινη, αλλάζει την ψυχαγωγία και διαμορφώνει νέου τύπου ταυτότητες. Σε ολόκληρο αυτό το νέο τοπίο που είναι υπό διαμόρφωση, πώς είναι σήμερα και πώς θα γίνει αύριο η δημοκρατία και οι θεσμοί αντιπροσώπευσης ; Πώς θα είναι τα κόμματα και οι νέες κοινωνικές οντότητες; Πώς θα είναι ο συνδικαλισμός, η τοπική αυτοδιοίκηση και η σχέση τους με τον πολίτη; Πώς συνδέονται αυτές οι μεγάλες αλλαγές με το νέο μεγάλο ευρωπαϊκό όραμα και το ξεπέρασμα της κρίσης στην Ελλάδα; 

Η κυβέρνηση  είναι υποχρεωμένη, πιο σωστά, έχει αναλάβει την ευθύνη, να φροντίζει όχι μόνο για το σήμερα και την καθημερινότητα αλλά και για την ανασυγκρότηση της χώρας με νέες δομές και νέους θεσμούς προβλέποντας και δημιουργώντας το αύριο.

Αν η κυβέρνηση αδιαφορούσε για τα προβλήματα της καθημερινότητας του μέσου ανθρώπου και άφηνε την οικονομία στην τύχη της προκειμένου να ασχοληθεί με την Συνταγματική Αναθεώρηση, τότε θα ήταν σωστή η κρητική περί επικοινωνιακής φούσκας. Δεν είμαι όμως έτσι. Το επιτυχές πέρας της αξιολόγησης σταθεροποιεί την οικονομία, ο αναπτυξιακός νόμος ψηφίστηκε και ο μεγάλος αγώνας για την δίκαιη ανάπτυξη και ένα νέο παραγωγικό μοντέλο έχει ξεκινήσει, οι συναντήσεις Τσίπρα με πολιτικούς παράγοντες και αρχηγούς κρατών δίνει ψήφο επενδύσεων και ανάπτυξης στην Ελλάδα. 

Η ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος είναι εξίσου αναγκαίος στόχος και όχι μόνον για λόγους δημοκρατίας, οι θεσμοί δεν ήταν άμοιροι ούτε για την ένταση της κρίσης ούτε για την αδυναμία να ξεφύγουμε έγκαιρα από αυτήν. Είναι αλήθεια ότι την κρίση δεν την έφερε το Σύνταγμα και μάλιστα το ίδιο ήταν θύμα της, μια που πολλές διατάξεις του καταπατήθηκαν ή δοκιμάστηκαν την μνημονιακή περίοδο. 

Χρειαζόμαστε αλλαγές για την δημοκρατική εμβάθυνση και σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος όπως η συνταγματική καθιέρωση της απλής αναλογικής, η εποικοδομητική ψήφος δυσπιστίας, η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από το κοινοβούλιο, μόνο αν εξασφαλίζεται η μέγιστη συναίνεση των δύο τρίτων της Βουλής στο πρόσωπό του σε δύο διαδοχικές ψηφοφορίες. Σημαντικές τομές οπως να θεσμοθετήσουμε τις θητείες για τους Βουλευτές, την υποχρέωση Πρωθυπουργός, εκτός φυσικά των υπηρεσιακών, να ορίζεται αποκλειστικά αιρετός από το λαό, δηλαδή μόνο εν ενεργεία Βουλευτής είναι απαραίτητες για να ανανεώσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο πολιτικό σύστημα και το κοινοβούλιο.

Το νέο Σύνταγμα όπως αντιλαμβανόμαστε όλοι δεν θα προκύψει μόνον από συναινέσεις τις οποίες θα αναζητήσουμε μέχρι εξαντλητικού βαθμού και με την κοινωνία και με τις δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις, αλλά και από πολιτικές συγκρούσεις.

Ο συντηρητικός κόσμος, το παλιό πολιτικό σύστημα, αλλά και η τεχνοκρατική ελίτ, θέλουν, προσπάθησαν και προσπαθούν να περιορίσουν  την διαδικασία της αναθεώρησης. Να την μετατρέψουν  σε μια τεχνική συζήτηση, μεταξύ ειδικών, για την διευθέτηση και απάντηση των μεγάλων ερωτημάτων της νέας εποχής χωρίς την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Ο φόβος απέναντι στη λαϊκή κρίση, ο φόβος για την κοινωνία, δεν αντικατοπτρίζεται μόνο στο περιεχόμενο των επιμέρους προτάσεων τους. 

Η δική μας αντίληψη, η αντίληψη της προοδευτικής Ελλάδας  βρίσκεται στον αντίποδα αυτής. Η σύνταξη και η συγκρότηση της νέας πολιτείας, πρέπει να γίνεται από το λαό για τον λαό με τον λαό. Όχι ερήμην του. Γιατί εκτός από τον τρέχοντα λαϊκισμό, αναφύεται σιγά σιγά και ένας λαϊκισμός των ελίτ, που απεχθάνεται τον δημοκρατικό έλεγχο και τη λαϊκή κυριαρχία. 


*Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι Διευθυντής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ